Debaty sejmoweOsma Kadencja

Interpelacja w sprawie ˝Strategii reorganizacji jednostek badawczo-rozwojowych˝ nadzorowanych przez Ministerstwo Gospodarki i Pracy

   Jednostki badawczo-rozwojowe (JBR) stanowią podstawę polskiego potencjału badawczo-rozwojowego (około 80% wdrożeń i zastosowań w gospodarce wynika z opracowań zrealizowanych w jednostkach badawczo-rozwojowych).    Realizacja polityki państwa ukierunkowanej na gospodarkę opartą na wiedzy i na gospodarkę innowacyjną wymaga, aby sektor ten był szczególnie silny. Dokument ˝Strategia reorganizacji jednostek badawczo-rozwojowych˝ (nadzorowanych przez MGiP) sporządzony w resorcie sprawia wrażenie przygotowywanego w wielkim pośpiechu, po ponad rocznym okresie, kiedy MGiP nie przejawiało w tym zakresie żadnej inicjatywy i nic się nie działo.    Panie Premierze, moim zdaniem jest to dokument słaby merytorycznie, z całym szeregiem niedomówień i luk prawnych. W związku z tym zwracam się do Pana Premiera o ustosunkowanie się do przedstawionych poniżej kwestii.    1. Czy komercjalizacja i prywatyzacja JBR jest naprawdę jedyną i przemyślaną drogą ˝uzdrowienia˝ tej części polskiej nauki? Jakie są przesłanki, iż dobre merytorycznie i stabilne finansowo JBR nie mogą funkcjonować jako jednostki państwowe, niekoniecznie jako państwowe instytuty badawcze?    Na świecie i w UE jako prywatne jednostki badawcze funkcjonują głównie te, które są związane z dużymi koncernami, a średnie i małe firmy nie tworzą ich ze względu na koszty. Kto będzie obsługiwał ten sektor, którego rola ma rosnąć w gospodarce, jeśli większość JBR ulegnie likwidacji? Moim zdaniem to JBR winny być najlepszym i głównym partnerem sektora MŚP.    2. Na jakim optymistycznym założeniu oparto pogląd, że konsolidacja rozwiąże wszystkie problemy wzrostu innowacyjności w Polsce i uzdrowi sytuację w obszarze JBR? Czy przypadkiem konsolidacja JBR nie jest tylko wybraniem łatwej ścieżki na zlikwidowanie nieefektywnych JBR przez ich połączenie z dobrymi, a nie drogą do rzeczywistego wzmocnienia sektora JBR? Czy da to zamierzony efekt ich wzmocnienia?    3. Jak się ma przedmiotowa strategia do strategii rozwoju gospodarczego kraju (projekt NPR na lata 2007-2013)?    4. Dla uzasadnienia niezbędności restrukturyzacji sektora JBR podaje się w dokumencie różnego rodzaju fakty, często rozmijając się z prawdą, na przykład:    - stwierdzenie ˝o niskiej efektywności znacznej ilości JBR oraz generowaniu przez nie strat finansowych˝. Na jakiej podstawie wysuwa się taki wniosek? Co oznacza to stwierdzenie - wszystkie JBR czy tylko niektóre? Jeśli niektóre, to jakie? Na stronach 7 i 8 podane są bowiem cyfry, które świadczą jednoznacznie, że sumarycznie JBR generują z roku na rok coraz lepszy wynik finansowy (zysk);    - stwierdzenie o słabej współpracy JBR z gospodarką nie zawiera oceny liczby partnerów, przychodów rynkowych itp.;    - stwierdzenie podważające zdolności menedżerskie kadry kierowniczej JBR. Kto dokonał analizy tych zdolności wśród kadry JBR-ów? Zadanie to wynika z kompetencji i obowiązku prowadzenia nadzoru ze strony organu założycielskiego, w tym przypadku Ministerstwa Gospodarki i Pracy; czy jest ono w ogóle realizowane?    - nie dostrzega się, że wiele JBR przeprowadziło już trudny proces swojej restrukturyzacji i dostosowało się do nowych realiów gospodarki - posiadają sukcesy krajowe i międzynarodowe. Uważam, iż nieprzemyślana i szybka ich restrukturyzacja to niszczenie tego dorobku.    Panie Premierze, działania pracowników resortu gospodarki odnoszące się do jednostek badawczo-rozwojowych śledzę od dłuższego czasu. Propozycja postępowania zawarta w strategii jest dla mnie co najmniej ˝dziwna˝ - jej autorzy od 3 lat nie potrafią sobie poradzić z grupą kilku słabych merytorycznie i finansowo jednostek, a teraz chcą w wielkim pośpiechu, odnoszę wrażenie, odrobić stracony czas i zrealizować wielki, całościowy i niedopracowany program (patrz harmonogram na stronie 34). Czym jest to podyktowane?    1. Czy autorzy strategii rzetelnie ocenili pełne skutki ekonomiczne zmian, jakie proponują? Jakie są źródła danych ze stron 33 i 34?    2. Dlaczego strategia nie uwzględnia innych form konsolidacji jak tylko komercjalizację i prywatyzację?    3. Dokument nie podaje jasnych kryteriów klasyfikacji, jednostek badawczych do poszczególnych grup.    4. Przeprowadzona analiza SWOT dla sektora JBR jest ułomna - opiera się na wybranych danych dotyczących wąskiej grupy JBR, które następnie odniesiono do całego sektora. Mocne strony to cecha dobrych jednostek, a słabe to cecha słabych itp.    5. Jak procesy restrukturyzacji JBR przebiegają w innych ministerstwach? Czyż nie powinien być to element spójnej polityki rządu.    Panie Premierze, cały dokument sprawia na mnie wrażenie, iż niejawnym celem przedmiotowej strategii jest likwidacja kategorii jednostka badawczo-rozwojowa (JBR) i być może zawładnięcie dość znacznym i często intratnym majątkiem JBR. Postawione diagnozy są w dużej mierze tendencyjne i słabo uzasadnione. Ekonomiczna podbudowa strategii, co powinno być jej ważnym elementem, jest praktycznie żadna. Podany harmonogram działań restrukturyzacyjnych jest moim zdaniem nierealny, a nadmierny pośpiech po okresie ponad jednorocznej ciszy jest trudny do zrozumienia. Biorąc pod uwagę ważność sektora JBR dla polskiej gospodarki, strategia ta jest, Panie Premierze, nie do przyjęcia. Wymaga nowego, rzetelnego opracowania.    W związku z powyższym zwracam się do Pana Premiera o szczególne zainteresowanie przedstawionymi przeze mnie zagadnieniami i udzielenie kompetentnej i wyczerpującej odpowiedzi na postawione pytania oraz odniesienie się do przedstawionych powyżej kwestii.    Poseł Jerzy Polaczek    Piekary Śląskie, dnia 8 czerwca 2005 r.